Trouw, 24 maart 2005
Dick de Vries
Onderwijsexperimenten worden in Nederland al snel verketterd. Het is de vraag of dat in het geval van lederwijs redelijk is.
De stellingen voor en tegen zijn ingenomen en minister Van der Hoeven bestempelt de lederwijsschool inmiddels als een kwantitatief mineur probleem: het gaat immers maar om 500 van de anderhalf miljoen leerlingen.
Graag geef ik wat tegengas. Ook ik was directeur van een grote basisschool in Rotterdam. Wat ik daar vooral leerde was om open oog te houden voor andermans ideeën. Onlangs las ik met groeiende bewondering het boek van het pedagogenechtpaar Greenberg over 'De Vrijheid van de Sudbury Valley School.
Het is een neerslag van 35 jaar studie op, en ervaring met een andere onderwijsvorm. Het is ook de basis van de onderwijsideeën van de lederwijsscholen. Inderdaad ja. Je treft daarin een verhaal van een langdurig vissende jongen die uiteindelijk een prachtbaan vond in de informatica. Maar je treft er meer dan dat, en het is niet fair dat buiten de context te laten. Zo is leren bij de Greenbergs bepaald geen bijproduct, maar hoofdzaak Cognitief en emotioneel leren krijgen beide de volle aandacht. Alleen de weg erheen wijkt nogal af van wat we van huis uit gewend zijn, maar op hemelbestorming lijkt het zeker niet. De verwantschap met de ideeën van Maria Montessori (uitgaan van de 'gevoelige 'perioden' van het kind) is duidelijk.
De kern van Greenbergs betoog is dat wij in onze huidige samenleving menen nauwkeurig te weten wat, hoe en door wie er geleerd moet worden. Vooral op cognitief gebied. Als je erover nadenkt is het echter maar de vraag of het niet ook anders kan. Greenberg zet er vraagtekens bij, en ik inmiddels met hem.
Aan collega's, onderwijsinspectie, beleidsmakers en leerplichtambtenaren vraag ik Greenberg eens met onbeslagen bril te lezen en ook om hier en daar eens op bezoek te gaan.
Aan de diverse onderzoeks-instituten vraag ik een longitudinaal onderzoek te initiëren naar de resultaten van lederwijs. Aan minister Van der Hoeven adviseer ik, minimaal vanuit het voordeel van de twijfel, een voorlopige erkenning voor bijvoorbeeld een jaar of vijf af te geven. lederwijs ziet er serieus, goed doordacht en veelbelovend uit, maar vraagt veel van de medewerkers.
En aan de 'kortzichtige idealisten' en de besturen van de lederwijsscholen zeg ik: anders onderwijs geven vraagt om gedegen vakmanschap, geduld, standvastigheid en een open vizier voor andermans ideeën en kritiek.
Dick de Vries was directeur van een basisschool, projectleider onderwijsstimulering bij het ministerie van ocw en directeur van een internaat voor jongeren met leer- en opvoedingsproblemen.
